|
vervolg van Natuur Plus maart 2026: slechtvalk
Habitat
Slechtvalken kunnen stand- of trekvogel zijn. In Nederland zijn het standvogels die dus het hele jaar in de buurt van dezelfde plek blijven. De mannetjes blijven hier sowieso ‘hangen’ en kun je dus ook in de winter zien. De vrouwtjes en juveniele slechtvalken trekken naar het zuiden om daar te overwinteren. In het voorjaar keren zij dan weer terug. Noord Europese slechtvalken trekken in de winter naar het zuiden en overwinteren dan onder andere in Nederland. In de winter heb je daardoor wat meer kans om deze bijzondere roofvogel te zien.
Foto: Saxifraga-Mark Zekhuis
Jagers
Slechtvalken zijn uitstekende jagers die grote paniek onder andere vogels kunnen veroorzaken. Het zijn sluipmoordenaars die uren lang op de uitkijk kunnen zitten om vervolgens met een korte jachtvlucht, eindigend in een indrukwekkende duikvlucht, een prooi te slaan. Omdat slechtvalken in de open lucht jagen zijn vooral open terreinen met (vogelrijke) wateroppervlakten heel geliefd. Slechtvalken jagen door zich van grote hoogte, vanaf een hoge zitplek of cirkelend in de lucht, op de prooi te storten. In duikvlucht, waarbij hij zijn vleugels en poten stijf tegen zijn lichaam drukt en
zo verandert in de vorm van een druppel, kan hij snelheden bereiken van meer dan 300 km/uur. Er zijn zelfs snelheden gemeten van 380 en 390 km/uur! Hiermee is de slechtvalk het snelste dier op aarde. Zijn neusgaten hebben een soort van luchtkleppen waardoor hij de druk kan regelen en kan ademen tijdens deze waanzinnige duikvluchten.
 Balts
Slechtvalken zijn over het algemeen na het 2e of 3e jaar geslachtsrijp. De balts van de slechtvalk begint, afhankelijk van het weer, in februari of maart. De mannetjes gaan duidelijk zichtbaar op een hoge uitkijkpost zitten. Als een vrouwtje nadert, begint hij aan zijn acrobatische baltsvlucht. Als ze wel iets in hem ziet, maken ze samen steile duikvluchten. Foto : Saxifraga – Mark Zekhuis
Nest
 De broedtijd loopt van februari tot en met april. De slechtvalk bouwt nooit zelf een nest. Hij broedt op richels, rotswanden en kliffen, maar bij gebrek aan dit soort plekken in ons land broeden ze soms in speciaal geplaatste nestkasten in hoge gebouwen maar ook in allerlei vervangers daarvan: flatgebouwen, koeltorens, zendmasten, hoogspanningsmasten etc. Heel soms broeden ze in bomen of op de grond. Ook pikt de slechtvalk wel eens een nest in van zwarte kraaien. Foto: Saxifraga – Mark Zekhuis
Broeden
Het vrouwtje legt 2 tot 4 eieren, die na een maand uitkomen. De eieren hebben een rossige kleur met wat donkere spikkels. Ze worden niet allemaal tegelijk gelegd: er zit meestal minstens 60 uur tussen elk volgend ei. Het broeden begint ook niet direct na het eerste ei, maar meestal pas nadat het derde ei is gelegd. Het vrouwtje  neemt het merendeel van het broeden voor haar rekening (32 dagen). Overdag neemt het mannetje het broeden wel eens korte tijd over.
Foto: Saxifraga-Bart Vastenhouw
Jongen
Als de jongen 2 a 3 weken oud zijn en zichzelf enigszins warm kunnen houden jagen de ouders ook vaak samen naar voedsel. Na een week of drie verruilen de jongen het witte dons voor een bruingrijs verenpak, en na ongeveer vijf weken beginnen ze de omgeving te verkennen (het ‘takken’). Zo’n 40 dagen na het uitkomen zijn ze vliegvlug en kunnen het nest verlaten. De ouders leren hun jongen jagen die nog wel 6 à 9 weken afhankelijk van hen zijn voor hun voedsel. Slechtvalken zijn buiten het broedseizoen territoriaal en leven vaak solitair.
Voedsel
Slechtvalken eten voornamelijk andere vogels (dus geen muizen). Ze hebben uitstekende ogen (tienmaal beter dan de mens) en kunnen soms een prooi al vanaf drie kilometer afstand waarnemen. Die wordt letterlijk uit de lucht geslagen waarna de slechtvalk, die enorm wendbaar is, zich razendsnel omdraait en de dode prooi uit de lucht pakt. De meeste prooien bestaan uit kleine zangvogels, duiven en meeuwen. Uit gevonden prooiresten is gebleken dat naast o.a. kieviten, merels, leeuweriken, houtduiven en spreeuwen ook veel (geringde) postduiven worden gegeten. In de oorlog werden slechtvalken geregeld afgeschoten om de postduiven te beschermen die werden gebruikt om berichten te versturen.
Hij neemt zijn vangst in zijn poten mee naar een geschikte eetplek, meestal ergens op een hoog punt. Slechtvalken grijpen ook watervogels uit het water en pakken soms prooien van andere roofvogels af.
Populatie in Nederland
De slechtvalk komt over vrijwel de gehele wereld voor. Behalve in grote delen van Europa dus ook in Afrika, Azië, Australië en Noord- en Zuid Amerika. Het gaat in Nederland goed met de slechtvalk. Hij was hier bijna verdwenen, maar dankzij zijn beschermde status is het aantal slechtvalken sterk toegenomen. Met 400-600 broedpaartjes is hij hier nog altijd niet zo’n heel algemene vogel, maar de populatie groeit gestaag. In het wild worden slechtvalken gemiddeld 18 jaar.
Terug naar de natuurnieuwsbrief van maart |
